Wniosek o urlop opiekuńczy składa pracownik, który potrzebuje wolnego, aby osobiście zaopiekować się bliską osobą lub zapewnić jej wsparcie z poważnych względów medycznych. Kodeks pracy przewiduje na ten cel 5 bezpłatnych dni w roku kalendarzowym. Poniższy generator pozwala przygotować wzór PDF na jeden dzień, kilka kolejnych dni pracy albo konkretne wybrane daty. Wypełnisz dane pracodawcy, osoby wymagającej opieki i przyczynę nieobecności, a następnie pobierzesz gotowy lub pusty wniosek.
Komu przysługuje urlop opiekuńczy?
Z urlopu opiekuńczego z art. 173¹ Kodeksu pracy może skorzystać pracownik zatrudniony na podstawie stosunku pracy. Nie jest to uprawnienie wynikające automatycznie z umowy zlecenia lub kontraktu B2B. Prawo do urlopu powstaje w związku z koniecznością zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie wymagającej pomocy z poważnych względów medycznych. Nie wystarcza sam fakt pokrewieństwa ani chęć wspólnego spędzenia czasu.
Ustawa wskazuje dwie grupy osób. Pierwsza to syn, córka, matka, ojciec lub małżonek – w tym przypadku wspólne zamieszkiwanie nie jest warunkiem. Druga obejmuje inną osobę, która mieszka z pracownikiem w tym samym gospodarstwie domowym. Może to być na przykład partner lub babcia, ale sam stopień pokrewieństwa poza ustawową piątką nie wystarczy: istotne jest wspólne gospodarstwo domowe.
Ile dni urlopu opiekuńczego można wykorzystać?
Limit wynosi 5 dni w roku kalendarzowym, niezależnie od długości stażu pracy. Urlopu udziela się w dniach, które zgodnie z grafikiem są dla pracownika dniami pracy. Jeżeli pracownik pracuje także w soboty, taka sobota może być dniem urlopu; sobota wolna w grafiku nie wykorzystuje limitu. Nie jest to pula 40 godzin do dowolnego dzielenia na pojedyncze godziny.
Nie trzeba wykorzystać pięciu dni jednorazowo. Możliwe jest złożenie wniosków na pojedyncze, rozdzielone daty. Niewykorzystane dni nie przechodzą na kolejny rok. Przed złożeniem dokumentu warto sprawdzić w kadrach, ile dni zostało już wykorzystanych w bieżącym roku. Sam generator nie zna historii nieobecności pracownika ani jego rozkładu czasu pracy.
Jak wypełnić wniosek o urlop opiekuńczy w generatorze?
Formularz zbiera dane wskazane w art. 173¹ § 5 Kodeksu pracy oraz informacje niezbędne do oznaczenia terminu i adresata. Najpierw podaj swoje imię i nazwisko, nazwę pracodawcy oraz datę sporządzenia wniosku. Następnie wskaż, czy chcesz wykorzystać jeden dzień, kilka kolejnych dni pracy czy wybrane pojedyncze daty.
- Termin urlopu: wpisz dzień lub daty zgodne z grafikiem. Przy zakresie dat podaj faktyczną liczbę przypadających w nim dni pracy.
- Osoba wymagająca wsparcia: wpisz jej imię i nazwisko, a następnie wybierz członka rodziny albo inną osobę ze wspólnego gospodarstwa domowego.
- Relacja albo adres: dla członka rodziny wskaż relację; dla pozostałych osób podaj ich adres zamieszkania.
- Przyczyna: opisz zwięźle, dlaczego potrzebna jest osobista opieka lub wsparcie, np. pomoc w codziennym funkcjonowaniu po poważnym zabiegu.
Nie ma ustawowego obowiązku dołączania do takiego wniosku zaświadczenia lekarskiego ani opisywania pełnej diagnozy, historii leczenia czy numeru PESEL osoby wymagającej opieki. Podawaj tylko dane konieczne do rozpatrzenia wniosku. Po wygenerowaniu PDF sprawdź daty i treść, podpisz dokument, jeżeli składasz go na papierze, i przekaż pracodawcy. Generator nie wysyła pisma za użytkownika.
Kiedy i jak złożyć wniosek pracodawcy?
Najpóźniej jeden dzień przed rozpoczęciem urlopu. Wniosek może mieć postać papierową albo elektroniczną, np. zostać przesłany w sposób akceptowany przez pracodawcę. Nie jest wymagany urzędowy druk: liczy się komplet informacji przewidzianych w przepisach. Dobrą praktyką jest zachowanie kopii pisma i potwierdzenia doręczenia, zwłaszcza gdy wniosek jest składany blisko terminu.
Pracodawca udziela urlopu na prawidłowy wniosek pracownika spełniającego ustawowe warunki; nie jest to zwykły urlop uznaniowy. Jeżeli przyczyna ma charakter nagły i potrzebna jest obecność jeszcze tego samego dnia, należy rozważyć odrębne zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej, którego terminy i zasady są inne.
Czy urlop opiekuńczy jest płatny i czy chroni zatrudnienie?
Za dni urlopu opiekuńczego nie przysługuje wynagrodzenie. Okres ten wlicza się jednak do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Nie pomniejsza również ustawowego limitu urlopu wypoczynkowego, bo stanowi osobną kategorię nieobecności. Różni się tym od zwykłego urlopu bezpłatnego, którego okres co do zasady nie wlicza się do stażu uprawniającego do świadczeń pracowniczych.
Kodeks pracy przewiduje ponadto szczególną ochronę zatrudnienia związaną ze złożeniem wniosku i korzystaniem z urlopu; ma ona ustawowe wyjątki. Przy złożeniu pisma z większym wyprzedzeniem ochrona rozpoczyna się zasadniczo dzień przed początkiem urlopu. Zagadnienia dotyczące samego rozwiązania zatrudnienia opisujemy osobno w artykule o wypowiedzeniu umowy o pracę.
Urlop opiekuńczy a siła wyższa i zasiłek opiekuńczy
Te uprawnienia mają inne przesłanki. Urlop opiekuńczy to do 5 dni bez wynagrodzenia, wymagających wniosku z wyprzedzeniem. Zwolnienie z powodu siły wyższej dotyczy pilnych spraw rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, gdy niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika; wynosi 2 dni albo 16 godzin i zachowuje się za nie połowę wynagrodzenia. Wniosek można zgłosić najpóźniej w dniu korzystania z tego zwolnienia.
Zasiłek opiekuńczy jest odrębnym świadczeniem z ubezpieczenia chorobowego, zależnym od ustawowych warunków i dokumentacji. Nie należy wpisywać go we wniosku o pięciodniowy urlop opiekuńczy ani zakładać, że samo skorzystanie z tego urlopu daje prawo do zasiłku. Szczegółowe zasady opisuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, a podstawą urlopu są art. 173¹–173³ Kodeksu pracy.
