Pracujesz w Holandii, Niemczech albo Belgii i pracodawca pyta o numer konta do wypłaty. Na pierwszy rzut oka wybór jest prosty: można podać rachunek w polskim banku, który masz od lat, albo założyć konto w kraju, w którym pracujesz. Każda z tych dróg ma jednak inne koszty, inne ryzyka i inną wygodę na co dzień. Różnice wychodzą zwykle dopiero po kilku miesiącach, kiedy policzysz, ile zostało z pensji po przewalutowaniu.
Czy pracodawca może wymagać konta w swoim kraju?
W Unii Europejskiej nie może, jeśli wypłaca pensję przelewem w euro. Rozporządzenie SEPA (nr 260/2012) zakazuje tzw. dyskryminacji IBAN: płatnik nie może wskazywać, w którym państwie członkowskim ma być prowadzony rachunek odbiorcy. Pracodawca w Holandii ma więc obowiązek przyjąć do wypłaty zarówno numer z NL na początku, jak i polski IBAN zaczynający się od PL. W praktyce zdarzają się firmy, które o tym nie wiedzą, ale wystarczy powołać się na ten przepis, żeby sprawę wyjaśnić.
Osobną kwestią są urzędy i lokalne usługi. Abonament telefoniczny, czynsz czy ubezpieczenie zdrowotne zwykle da się opłacać z każdego rachunku w euro w strefie SEPA. Część polskich pracowników i tak zakłada lokalne konto, bo łatwiej im załatwić sprawy w urzędzie, odebrać zwrot podatku albo korzystać z lokalnych systemów płatności. To kwestia wygody, a nie wymóg prawny.
Wypłata na polskie konto w złotych – gdzie uciekają pieniądze
Jeśli podasz numer zwykłego konta w złotych, bank sam przeliczy wpływające euro po kursie kupna ze swojej tabeli. Ten kurs jest zwykle wyraźnie gorszy od średniego kursu rynkowego, a różnica, czyli spread, jest Twoim realnym kosztem. Przy pensji 3000 euro już różnica 10 groszy w kursie oznacza 300 zł mniej na koncie co miesiąc. W skali roku robi się z tego kwota, za którą można opłacić kilka biletów do domu.
Drugi problem to brak kontroli nad momentem wymiany. Przewalutowanie następuje w dniu zaksięgowania przelewu, niezależnie od tego, czy kurs euro jest akurat wysoki, czy niski. Dla osoby, która część pensji wydaje za granicą, a część przesyła rodzinie w Polsce, oznacza to podwójną stratę. Najpierw bank zamienia euro na złote, a później przy płatnościach za granicą złote znów są zamieniane na euro.
Lepsza opcja: konto walutowe w euro w polskim banku
Rozsądnym kompromisem jest rachunek walutowy w euro prowadzony przez polski bank. Pensja trafia na niego bez przewalutowania, a Ty sam decydujesz, kiedy i ile wymienić na złote. Wymiany możesz dokonać w aplikacji banku albo w kantorze internetowym, porównując kursy. Do takiego konta zwykle można też podpiąć kartę, która obciąża bezpośrednio saldo w euro, więc zakupy w kraju pracy nie wymagają żadnej wymiany.
Przelewy w euro w obrębie Unii są tańsze, niż wielu osobom się wydaje. Zgodnie z rozporządzeniem UE o płatnościach transgranicznych (nr 2021/1230) polski bank nie może pobierać za przelew w euro do innego kraju UE więcej niż za analogiczny przelew krajowy w złotych. Jeśli więc zwykły przelew internetowy w Twoim banku jest bezpłatny, przelew SEPA w euro też powinien być bezpłatny lub kosztować tyle samo. Warto jednak sprawdzić w tabeli opłat, czy bank nie pobiera prowizji za przyjęcie przelewu z zagranicy.
Zmienia się również tempo takich przelewów. Unijne rozporządzenie o płatnościach natychmiastowych (nr 2024/886) zobowiązuje banki spoza strefy euro, w tym polskie, do wysyłania natychmiastowych przelewów w euro najpóźniej od lipca 2027 roku. Opłata za taki przelew nie może być wyższa niż za zwykły przelew w euro. Część banków w Polsce oferuje już tę usługę, więc pieniądze z konta za granicą mogą dotrzeć w kilka sekund, a nie po jednym lub dwóch dniach roboczych.
Konto w kraju pracy albo w banku cyfrowym
Lokalne konto w Holandii czy Niemczech ma sens, jeśli planujesz zostać dłużej, wynajmujesz mieszkanie albo masz tam rodzinę. Ułatwia kontakty z urzędami i płacenie lokalnymi metodami, ale założenie go często wymaga meldunku, numeru identyfikacji podatkowej i wizyty w oddziale. Coraz więcej osób wybiera więc banki cyfrowe działające w całej Unii. Konto zakłada się w aplikacji, weryfikacja trwa zwykle kilka minut, a rachunek w euro i karta są dostępne od razu. Porównanie kont, które sprawdzają się po wyjeździe z Polski, z omówieniem opłat i bezpieczeństwa, znajdziesz w poradniku o tym, które konto zagraniczne wybrać.
Przy wyborze sprawdź przede wszystkim, czy masz do czynienia z bankiem, czy z instytucją płatniczą. Depozyty w banku z licencją w UE są chronione przez system gwarantowania depozytów kraju, w którym bank ma licencję, do równowartości 100 000 euro na osobę w jednym banku. Środki w instytucji płatniczej nie są depozytem bankowym i nie obejmuje ich ta gwarancja. Firma ma natomiast obowiązek trzymać pieniądze klientów oddzielnie od własnych. Do bieżących płatności i wymiany walut to zwykle wystarcza, ale większych oszczędności lepiej nie trzymać w jednym takim miejscu.
Konto za granicą a podatki w Polsce
Samo posiadanie rachunku za granicą nie wymaga zgłaszania go do polskiego urzędu skarbowego. Warto jednak wiedzieć, że Polska uczestniczy w automatycznej wymianie informacji o rachunkach finansowych, więc dane o kontach rezydentów podatkowych trafiają do polskiej administracji skarbowej. Jeżeli Twoim miejscem zamieszkania dla celów podatkowych jest Polska, a konto za granicą przynosi odsetki, zagraniczny bank nie pobierze od nich polskiego podatku. Taki dochód trzeba samodzielnie wykazać w zeznaniu PIT-38 i zapłacić od niego 19 proc. podatku.
Inaczej wygląda sytuacja samej pensji. O tym, gdzie i jak ją opodatkować, decydują umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z danym krajem i miejsce Twojej rezydencji podatkowej, a nie to, na jakie konto trafia wypłata. Pieniądze przelane z własnego rachunku za granicą na własne konto w Polsce nie są nowym dochodem i nie podlegają ponownemu opodatkowaniu.
Co wybrać – krótkie podsumowanie
Jeśli wyjeżdżasz na kilka miesięcy i większość pieniędzy wysyłasz do Polski, najlepiej sprawdzi się konto walutowe w euro w polskim banku i samodzielna wymiana po korzystnym kursie. Przy dłuższym pobycie warto dołożyć konto w kraju pracy albo w banku cyfrowym do codziennych płatności. Najgorszym rozwiązaniem jest zwykle wypłata pensji w euro na złotowe konto bez sprawdzenia kursu, po jakim bank ją przeliczy. Kilka minut poświęconych na porównanie opłat i kursów może dać kilka tysięcy złotych oszczędności w ciągu roku.